الشيخ محمد آصف المحسني
112
متافيزيك از نظر رئاليزم يا معارف اسلامى از نگاه علم وفلسفه (فارسى)
مصداق ذات و صفات يكى است ، و همچنين صفات ذاتيه نيز وجودا و خارجا يكىاند هرچند مفاهيم آنها متعددند ، يعنى علم او در خارج عين قدرت اوست ، و قدرت عين حيات ، و در وجود ذات و صفات ذاتى او هيچ تكثّر و تركّبى نيست . اشاعره معتقدند : صفات ذاتى عين ذات حق نيست ، بلكه زائد بر ذات بوده ولى ممتنع الانفكاك است و ثبوت آنها براى ذات ضرورى مىباشد . « 1 » بالاخرة هر دو نظريه در ضرورت ثبوت اين صفات براى ذات خداوندى و استحالهى سلب آن اتفاق دارند و چون ذات خداوند ازلى است ، قهرا صفات ذاتى او نيز ازلى خواهد بود .
--> ( 1 ) و ازين معنى گاهى اين تعبير را ميكنند كه صفات ذاتى حق له عين ذات اوست و نه غير ذات . آقاى حيران كه يكى از دانشمندان كشور ما است در رسالهى تعليقات خود بر عقايد ابوالمنتهى پس از نسبت دادن اين قول را به جمهور متكلّمين ( البته مراد متكلّمين اهل سنت است ) چنين ميگويد : امّا محقّقين متكلّمين قايل هستند به اينكه صفات خداوند عين ذات اويند . 1 ازين عبارت دانسته مىشود كه عدهاى از دانشمندان محقق اهل سنت قول اماميه را پسنديدهاند ، مندرجات اين رساله مورد تأييد جمعيت العلماء نيز قرار گرفته است . ( ( هامش : ( 1 ) ص 65 تعليقات بر رسالهى عقايد ابوالمنتهى طبع وزارت اطلاعات و كلتور كابل افغانستان ) )